Liever tussen de studenten dan boven de stof

Bernie ontmoette tijdens de boeklancering de man die woorden heeft gegeven aan haar kijk op onderwijs: Gert Biesta, een van de zes auteurs en onderwijspedagoog. Met zijn drieslag voor goed onderwijs zegt hij dat je drie dingen moet doen: je helpt studenten nieuwe dingen leren, je leert ze hoe ze samen met anderen kunnen leven, en je helpt ze ontdekken wie ze zelf willen zijn. Kort gezegd: je wordt slimmer, aardiger in de groep, en meer jezelf.

Zelfinzicht
‘Het gaat in ons onderwijs allemaal over kennis en niet over zelfinzicht. Dat vind ik frustrerend, omdat ik iets bij iemand wil aanwakkeren. Waar is het ontdekkend leren en spiegelen?’ Al meteen legt Bernie tijdens haar portret de vinger – wat haar betreft – op de zere plek. ‘Hoe verhoud je je tot de maatschappij en blijf je toch authentiek? Dat is wat mij intrigeert. Iedereen wil betekenisvol zijn. Laat de student daarover nadenken. Als docent en onderwijsmaker wil ik studenten en het werkveld motiveren om te kijken: what’s in it for me? Ik wil ze constant die bewustwording teruggeven. Wij leiden in de hospitality pleasers op, die vergeten over zichzelf na te denken. Daarom vind ik het zo belangrijk dat we niet alleen naar de kwalificaties en het gewenste sociale gedrag kijken, maar ook naar de mens achter de student of werknemer. Soms zeg ik: jullie mogen alle opdrachten uit ChatGPT halen, maar ik voeg er wel een extra opdracht aan toe: wat betekent dit voor jou? Belangrijk daarbij is ook dat je als docent of werklesbegeleider zelf je kwetsbaarheid laat zien. Ik sta liever tussen de studenten dan boven de stof. Vroeger was de docent een alwetende figuur. Ik laat mijn studenten zien dat dit onmogelijk is. Ik ben eerlijk over wie ik ben.’

Reflectie en positiviteit
Voor het portret moest Bernie een voorwerp meenemen dat representeert waarom zij in het onderwijs werkt. ‘Mijn voorwerp was de zonnespiegel, die staat voor mij voor reflectie en positiviteit. Het nummer ‘The greatest love of all’ van Whitney Houston sluit daar prachtig op aan. De tekst: ‘I believe the children are our future. Teach them well and let them lead the way. Show them all the beauty they possess inside.’ Als we studenten hun innerlijke schoonheid willen tonen, houden we hen dus een spiegel voor.’

Opbrengsten gedeeld in masterclass
Bernie paste samen met Pieter dezelfde aanpak toe in haar eigen onderzoek dat ze deed onder docenten en praktijkopleiders van de on the job opleidingen. In de masterclass ‘Begeleiden tot werknemer en mens’ voor de partners zijn de opbrengsten van het onderzoek gedeeld. Dit is de link naar de pedagogische handvatten voor docent en praktijkbegeleider. Wie of wat neem jij eigenlijk mee naar de vloer in het begeleiden on the job?

De achterflap van het boek ‘Leraar zijn, ambachtelijk en kunstzinnig’
Leraar zijn is meer dan een beroep. Het is een ambacht én een kunst. In een tijd waarin onderwijs vaak wordt gereduceerd tot meetbare opbrengsten en ‘evidence-based’ werken, biedt dit boek een ander perspectief: een uitnodiging om het leraarschap te begrijpen als een inventieve, relationele en betekenisvolle praktijk. Een praktijk die vraagt om vakmanschap, esthetisch bewustzijn, moreel kompas – en bovenal: menselijkheid. ‘Leraar zijn: ambachtelijk en kunstzinnig’ brengt uiteenlopende stemmen samen die, elk vanuit een eigen achtergrond en ervaring, verkennen wat het betekent om leraar te zijn, met speciale aandacht voor het mbo en hbo. Van persoonlijke portretten tot filosofische reflecties, van groepsvorming in de klas tot het kunstenaarschap van leraren – dit boek is zowel kritisch als constructief. Het nodigt uit tot denken, voelen, verbeelden en handelen. Voor iedereen die het leraarschap opnieuw wil doordenken, verdiepen en er samen vorm aan wil geven.

Hier kun je het boek onder andere bestellen.